Khi bắt đầu một dự án xây dựng, Chủ đầu tư thường quan tâm đến ba vấn đề lớn: chất lượng, tiến độ và chi phí.

Đặc biệt với các dự án như nhà xưởng, nhà máy, công trình công nghiệp, nhiều nhà thầu và bộ môn cùng tham gia khiến việc kiểm soát công trường trở nên phức tạp.

Tư vấn giám sát (TVGS) là một trong những giải pháp giúp Chủ đầu tư kiểm soát quá trình thi công một cách có hệ thống.

1. Những băn khoăn của Chủ đầu tư khi bắt đầu một dự án?

Khi công trường bắt đầu triển khai, Chủ đầu tư thường phải kiểm soát hàng loạt vấn đề:

Vật liệu đưa vào công trường có đúng chủng loại, nguồn gốc và yêu cầu kỹ thuật?
Nhà thầu có thi công đúng bản vẽ, chỉ dẫn kỹ thuật và biện pháp đã được phê duyệt?
Một hạng mục làm sai nhưng nếu phát hiện quá muộn thì chi phí sửa chữa sẽ là bao nhiêu?
Tiến độ chậm ở một công việc có ảnh hưởng đến các hạng mục phía sau?
Khối lượng thực tế có đúng với khối lượng nghiệm thu, thanh toán?
Các hệ thống MEP, PCCC có được phối hợp đúng trước khi đóng trần, hoàn thiện tường hay không?

Những vấn đề trên tưởng chừng khác nhau nhưng đều có thể dẫn đến một mối nguy chung: chi phí -- từ sửa chữa, vật tư, nhân công, chậm tiến độ đến tranh chấp.

Vì vậy, giám sát tốt không chỉ là kiểm soát công trình đúng hay sai, mà còn là kiểm soát để sai sót được phát hiện khi chi phí để sửa chữa vẫn còn thấp.

2. Tư vấn giám sát thực sự làm gì trên công trường?

Nếu chỉ nói TVGS là đơn vị “kiểm tra chất lượng, khối lượng, tiến độ” thì vẫn chưa thể hiện hết công việc thực tế.

Ở công trường, công việc của TVGS thường bắt đầu từ những câu hỏi rất cụ thể:

Nhà thầu chuẩn bị làm gì? Làm theo bản vẽ nào? Vật liệu đã được kiểm tra chưa? Trình tự thi công có phù hợp không? Và trước khi chuyển sang bước tiếp theo, hạng mục hiện tại đã đạt yêu cầu chưa?

Ví dụ:

Trước khi đổ một sàn bê tông, TVGS không chỉ đến xem lúc xe bê tông vào công trường. Họ phải kiểm tra từ trước đó: cốt thép đã đúng vị trí và kích thước chưa, cao độ và lớp bảo vệ có đảm bảo không, ván khuôn có ổn định không, các chi tiết chờ và hệ thống MEP âm sàn đã được bố trí đầy đủ chưa.
Khi thi công kết cấu thép, việc giám sát cũng không dừng ở việc “đã dựng thép hay chưa”, mà phải theo dõi vật liệu, liên kết bu lông, mối hàn, cao độ, độ thẳng, lớp sơn bảo vệ hoặc chống cháy theo yêu cầu của thiết kế.
Đến giai đoạn hoàn thiện, một đường ống MEP được che phía trên trần có thể trở thành một vấn đề lớn nếu được phát hiện quá muộn. Khi đó, để sửa một lỗi nhỏ có thể phải tháo trần, tháo lớp hoàn thiện, điều chỉnh đường ống rồi hoàn thiện lại.

Vì vậy, công việc của TVGS thực chất là đi trước một bước so với quá trình thi công:

Kiểm tra trước khi thi công – kiểm tra trong khi thi công – nghiệm thu trước khi chuyển bước.

3. Thuê tư vấn giám sát mang lại lợi ích gì?

Kiểm soát chất lượng ngay từ đầu: TVGS giúp phát hiện những điểm chưa phù hợp khi công việc vẫn đang trong quá trình thực hiện, thay vì chờ đến khi hoàn thiện mới phát hiện.
Giảm áp lực quản lý cho Chủ đầu tư: Thay vì phải trực tiếp theo sát từng công việc tại công trường, Chủ đầu tư có một đầu mối kỹ thuật thường xuyên kiểm tra, ghi nhận và báo cáo các vấn đề cần xử lý.
Kiểm soát khối lượng và tiến độ: TVGS theo dõi khối lượng thực tế, tình trạng thi công và tiến độ từng hạng mục, qua đó hỗ trợ Chủ đầu tư có cơ sở kiểm soát nghiệm thu, thanh toán và xử lý các nguy cơ chậm tiến độ.
Hạn chế tranh chấp: Các vấn đề được ghi nhận, kiểm tra và xử lý ngay tại hiện trường sẽ giúp giảm tranh chấp về chất lượng, khối lượng và trách nhiệm giữa các bên.

Nói ngắn gọn, TVGS là “Con mắt kỹ thuật” của Chủ đầu tư tại công trường.

4. Nên thuê tư vấn giám sát hay tự tổ chức giám sát?

Điểm quan trọng không phải là “thuê hay không thuê”, mà là phương án nào phù hợp với quy mô, tính chất và năng lực của dự án.

5. Khi nào Chủ đầu tư nên thuê tư vấn giám sát?

TVGS đặc biệt phù hợp khi:

Chủ đầu tư không có chuyên môn xây dựng: khó tự đánh giá độc lập chất lượng, vật liệu và các yêu cầu kỹ thuật.
Chủ đầu tư không thể thường xuyên có mặt tại công trường: cần một đội ngũ chuyên môn theo dõi và báo cáo thường xuyên.
Công trình có quy mô hoặc tính chất phức tạp: nhà máy, nhà xưởng, công trình có nhiều hệ thống MEP/PCCC hoặc yêu cầu kỹ thuật cao.
Có nhiều nhà thầu cùng tham gia: cần một đầu mối kỹ thuật theo dõi sự phối hợp giữa các bên.
Yêu cầu cao về chất lượng, tiến độ và an toàn: cần kiểm soát chặt chẽ ngay trong quá trình thi công.
Đặc biệt với các dự án mà chi phí sai sót có thể lớn hơn nhiều lần chi phí giám sát, việc thuê TVGS thường là một phương án đáng cân nhắc.

6. Góc nhìn thực tế: Giá trị của tư vấn giám sát nằm ở đâu?

Giá trị của TVGS không nằm ở việc có bao nhiêu biên bản kiểm tra được lập, mà nằm ở những vấn đề được phát hiện trước khi trở thành vấn đề lớn.

Một lỗi cốt thép được phát hiện trước khi đổ bê tông có thể chỉ cần điều chỉnh tại chỗ.

Một đường ống MEP sai vị trí được phát hiện trước khi đóng trần có thể được xử lý rất đơn giản.

Nhưng nếu cùng lỗi đó chỉ được phát hiện sau khi hoàn thiện, chi phí xử lý sẽ không còn là chi phí của riêng một hạng mục. Nó có thể kéo theo tháo dỡ, nhân công, vật tư, thời gian và ảnh hưởng đến các công việc phía sau.

Vì vậy, một TVGS có giá trị không chỉ là người phát hiện lỗi, mà là người phát hiện lỗi đúng thời điểm để Chủ đầu tư còn có thể xử lý với chi phí thấp nhất.

7. Chi phí hôm nay – Tiết kiệm cho tương lai

Một khoản chi cho tư vấn giám sát có thể giúp Chủ đầu tư phát hiện sai sót trước khi chúng trở thành chi phí sửa chữa, chậm tiến độ hoặc tranh chấp.

Vì vậy, giá trị của tư vấn giám sát không chỉ nằm ở việc kiểm tra công việc trên công trường, mà còn ở khả năng kiểm soát rủi ro và bảo vệ hiệu quả đầu tư trong dài hạn.

Nói cách khác, chi phí cho tư vấn giám sát hôm nay có thể trở thành khoản tiết kiệm cho dự án trong tương lai.

CÓ NÊN THUÊ ĐƠN VỊ TƯ VẤN GIÁM SÁT KHI THỰC HIỆN MỘT CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG ?